mode

de kledij van Dimanche met de pet (de modale Centraalafrikaan)

-in de categorie voetbaltruitjes:
*Arsenal,

*AS Monaco,

*de ganse oranje Nederlandse serie: Van Bommel, Robben, VNistelrooy,...

*jawel, eentje van Parmalat (Willem, het uwe van de hand gedaan?)

*Juventus

*Inter Milan

*en natuurlijk heel veel Barcelona

-in de categorie reclame:

*voor de evangelische kerk

*al 3 stuks gespot van "Président Joseph Kabila", stel u voor dat ge in
België met T-shirts van Sarkozy gaat rondlopen, of nog beter van Angela
Merkel

*sensibilisatiecampagnes van Aidspreventie

*mijn favoriet tot nu toe: Radio1 (jawel, de Vlaamse Radio 1 ja): op zo'n
momenten voelt ge u weer thuis in de wereld

-in de categorie helden:

*de reeds eerder vermelde Kabila

*de reeds in de categorie Barcelona aanwezige Eto'o (Kameroen is een
buurland)

en vandaag nog een fiere held gezien:

*Usama Bin Laden, met een mooie afbeelding van de tulband met baard naast
twee instortende brandende torens. Ach ja, ge moet toegeven, het is een
karakterkop en per slot van rekening loopt men bij ons ook met Che Guevara
rond.

Al moet ik eerlijk ook toegeven dat er veel gewone t-shirts circuleren en
natuurlijk de stijlvolle hemden met afrikaanse patronen, maar dat heeft
weinig nieuwswaarde.

Als ik terug in Bangui kom, moet ik eens een lijstje maken van de cryptische
omschrijvingen en geluksbrengende leuzen op de bumpers van de taxi's. De
beste vond ik " L'homme, c'est l'homme"

Maar voorlopig zal ik nog een tijdje in Batangafo zitten, tot het weer wat
opklaart boven Kaga Bandoro, en vooral onderweg. Dus verwacht geen foto's op
de blog, ik moet er wel wat nemen om later erop te zetten.

dweilen

drup..drup..drup

kent ge het irritante geluid van een druppende kraan?

Iemand is vergeten ze toe te draaien.

Dus moet er iemand ze gaan toedoen. Of anders is het dweilen met de kraan
open.

Dat is wat ik hier nu doe in Centraal-Afrika. Dweilen.

Eigenlijk zou men de kraan moeten toedraaien, maar dat gaat momenteel niet
omdat er in deze streek een paar honderden kalashnikovs in actief gebruik
zijn.

Het project van slaapziekte bijvoorbeeld: enorm goed project, en het
stimuleert je als je kan zien hoe iemand die volledig buiten zinnen is op
veertien dagen weer echt mens wordt: zijn kinderen herkent, terugkeert
vanuit de hel. Prachtig. Om de veertien dagen wordt er een groep van 15
patiënten zo behandeld; en daarna de volgende 15 van de wachtlijst. Hoewel
het maar over een klein gebied gaat dat door de tseetseevlieg geterroriseerd
wordt, zijn er heel wat patiënten. Waarom? Omdat het dweilen is met de kraan
open. Men zou kunnen de tseetseevliegen bestrijden, of actief patiënten
opsporen, en zo de ziekte uitroeien. Maar hier is dat niet mogelijk: juist
de haard van de ziekte bevindt zich in no-go area: sproeimiddel tegen
tseetseevliegen helpt niet tegen vuurwapens. Dus kunnen we enkel
verderdweilen. Want dat is toch het minste wat je kan doen.

drup..drup..drup

elke dertig seconden sterft in Afrika een kind aan malaria. Op drie dagen
staat mijn klok al op een minuut. Meer dan de helft van de pediatrie heeft
malaria. De anderen longontsteking of ondervoeding. Muskietennet? Behalve
degenen die MSF uitdeelt, zijn er geen. En we hebben er niet genoeg voor
iedereen. Hoezo zijn er geen? Tot voor een jaar geleden MSF hier begon, was
dit land door iedereen (MSF inbegrepen) vergeten. Geen enkele ngo heeft hier
al een muskietennet uitgedeeld of anders aan preventie gedaan. Het
ziekenhuis was betalend, de directeur had een rustig zakkenvullend leventje,
de gebouwen in verval en er kwamen vier patiënten per dag. Nu draait het op
volle toeren, ik sta versteld van wat er op een jaar al is gerealiseerd, van
gebouwen tot personeel opgeleid en programma's doorgevoerd. Maar het
verleden wis je niet zo snel uit: we krijgen nog elke dag patiënten met de
gevolgen van traditionele kwakzalverijen. Snijden, branden, kruidenmengsels,
zalfjes: dit geeft open etterende wonden, een opgeblazen buik, vergiftigde
afgestorven nieren. Iemand een niertransplantatie? En zo verliezen we ook
patiënten tengevolge van die praktijken, die doorgaan tot binnen de muren.

Er is nog veel werk aan de winkel, en als het aan ons ligt zouden we nog
enkele jaren in Centraal-Afrikaanse Republiek moeten blijven werken. De
oorzaken aanpakken, iets op poten zetten, iets duurzaams achterlaten. Maar
dan moet het wel mogelijk blijven om te werken. In de steden is het veilig,
ik zou liefst van al terugkeren naar de mobiele klinieken, maar daarvoor is
het momenteel te onzeker.

de beste groeten vanuit Batangafo,

In Memoriam

Vanavond, veertien dagen na de moord op Elsa, werd in alle MSF-projecten in
Centraal-Afrikaanse Republiek een herdenking gehouden, volgens de
plaatselijke gebruiken nog binnen de rouwtermijn. Het onweerde en regende,
daarom twijfelde men of het niet verplaatst moest worden, maar uiteindelijk
bleek het een goede keuze om het gewoon te laten doorgaan, gezellig onder
een afdak gezeten, bij het licht van onze zonnecel-lamp. In het begin leek
het me nogal raar, er was maar dertig man of zo, en iedereen kwam er gewoon
wat praten en lachen. Een iemand wilde beginnen zingen, maar wilde zelf niet
voorzingen. Op nogal kinderachtige wijze werd naar elkaar gekeken en
gewezen, "neen hij daar kan goed voorzingen", neen ik niet, verlegen lachje.
Buiten in de regen probeerde men het vuur aan te steken om thee te zetten.

Ondertussen vroeg de dokter van wacht raad over een patiënt die al vanaf de
middag aan het stuipen was en ik ging mee kijken. Het kind was al vijf uur
bijna constant aan het stuipen, en ondanks malariabehandeling wilde de
koorts niet zakken en de stuipen lieten zich met geen enkel medicijn
onderdrukken. Na wat overleg tussen drie artsen hoop ik dat het kind
vannacht beter is. Maar we ontdekten ook nog een of ander kruidenblad op de
lippen van het kind, de traditionele "genees"wijzen zijn hier moeilijk te
bannen, zelfs in het ziekenhuis, waar men erop probeert toe te zien,
smokkelt de familie er altijd nog iets tussen.

Toen we terug aankwamen bij de herdenkingsdienst was het gezang toch op gang
gekomen, met veel meer volk ook. Opvallend hoe iedereen, katholieken,
protestanten, moslims, samen zit en samen de religieuze liederen zingt.
Ritmisch handengeklap. Ik ontdek een triool en wat breeknoten in het klappen
van de meest ritmegevoeligen. Nu wisselt wel de ene voorzanger de andere af,
het is vooral een kwestie van durven inzetten precies. Overal hetzelfde.

Af en toe paniek als er een vleermuis over de hoofden rondcirkelt, terwijl
de thee nu wel klaar is, en het brood ook rondgaat. Meer moet dat niet zijn.
Als de predikant rechtstaat stopt het gezang. Hij steekt een hele lofrede af
in het Sango, die naar de toon te horen, nogal waarschuwend eindigde.
Kwartier gepreekt, zeer welsprekend, al verstond ik er geen woord van.
(afin, een paar dingskes verstond ik al, vooral als er eens een Frans woord
tussenzat). Daarna terug zingen, iets later een zeer ontroerende bijdrage
van iemand van de nationale staff. Merci à Elsa pour ton décès. Het klinkt
raar, maar het is zeer oprecht en waar. Het Onze Vader in het Sango volgt
ook nog. De religieuze liederen worden terug hervat en ze beginnen actiever
te worden, er wordt gedanst en het ging vooruit, zoals men dat zegt.

Omdat het op het ziekenhuisdomein is, zijn er ook veel patiënten die
langskomen. Zo ook iemand met gevorderde slaapziekte, die in een stadium van
verwarring verkeerde. Ne zot, zoals het oneerbiedig in de nationale
statistieken stond. Eerlijk gezegd grappig als hij wil meedansen, maar
gelukkig dat ge uw geweten -dat dit niet grappig vindt- kunt geruststellen
dat deze ernstig zieke de juiste behandeling krijgt en dus hopelijk snel
geneest.

Voor het echt laat wordt, komt er dan toch een einde aan mijn eerste avond
in Batangafo, die ik niet zo rap zal vergeten: in het begin leek het niet
zo, maar het was echt een goede manier om met iedereen het drama van Elsa's
dood te verwerken. Op zijn Afrikaans. We eindigen met een ontroerend lied
"un adieu sans espoir, sans espoir au retour".

wachten

Beste Blog,

Ondertussen zijn we tien dagen verder na de tragische gebeurtenissen van verleden week maandag: de medische activiteiten hebben vrijwel stilgelegen, beslissingen voor de toekomst zijn genomen en er circuleren verhalen alom. Zo hebben de rebellen de dag nadien officieel de verantwoordelijkheid voor de moord op zich genomen (het was een vergissing, een ongeval), kondigde de regering daarop een nieuwe “zuiverings”operatie aan, deze week verklaarde een woordvoerder van de rebellen dat ze de verantwoordelijke schutter geëxecuteerd hadden (wat niet echt de bedoeling was als “gerechtigheid” gevraagd werd), wat een uur later weer ontkend werd. Toppunt was een verklaring in de kranten gisteren dat MSF een ondertekend akkoord had met de rebellen om hun veiligheid in de regio te garanderen.

De coördinatie heeft ondertussen de afweging gemaakt tussen de persoonlijk veiligheid van het MSF-personeel en de noden van de bevolking: gevolg is dat de verplaatsingen met mobiele klinieken naar de kleine dorpen de eerste weken opgeschort worden, maar dat het werk in de twee hospitalen verdergezet wordt: die waren immers veilig.
Ikzelf hoop maandag eindelijk terug naar het terrein te kunnen vertrekken, want hier in de hoofdstad (op het bureau) is geen werk voor mij, ik probeer me dus al tien dagen zo nuttig mogelijk bezig te houden, met te studeren, voor te bereiden, bruikbare protocols te maken, en dus ook mijn blog eens te bewerken. Als ik weg mag, zal dat naar Batangafo zijn, om in het hospitaal mee consultaties te doen; ze hebben er ook een tuberculoseproject, slaapziekte, en kleinere chirurgie. In afwachting dat over een aantal weken Kaga Bandoro terug opgestart wordt.

Ondanks het regenseizoen heeft het hier nog niet veel geregend in Bangui, en zo blijft het hier warm. En ik zit met een snotneus die eerder bij december zou passen: in plaats van malaria of een of andere vreemde tropische ziekte moet ik hier uitgerekend een verkoudheid opdoen, maar ik klaag niet.
Het voordeel aan in Bangui zitten is dat ik hier wel het nieuws uit België en de wereld ook kan blijven volgen, en af en toe wat mailen.

een impressie van de mobiele klinieken

Verjaardagsfeest van Karel (de witste van de groep).

Guy en Lena tijdens de consultatie in het schoolgebouw van Yamissi.

Achteraan de onderzoekstafel: een matras op de banken in de hoek achter het laken.

Lena doet de eerste triage: ze gaat de wachtrij langs om de dringende gevallen te selecteren. Vaak komen niet alle patiënten aan de beurt, en moeten de anderen de volgende week terugkomen.

Toen we nog geen aangepast gerief hadden om de kleinsten te wegen..

zo zien de huizen eruit

of zo: uitgebrand, dorpen zijn verlaten en de mensen leven in de brousse, waar ze hun velden bewerken.

terug in Bangui

Ik weet niet in welke mate de moord op Elsa van MSF-Frankrijk in een ver land nieuws was in post-verkiezingen-België: maandag is een collega van mezelf omgekomen toen hun auto "per ongeluk" beschoten werd door rebellen in Paoua, zo'n 300 km van Kaga Bandoro, waar ik net 5 dagen werkte. Meer details vind je (Dirk!) onder http://www.azg.be/nl/terrein/landen/afrika/centraal_afrika_news_03.shtml

We zijn uiteraard allemaal aangeslagen, en om redenen van solidariteit, eigen veiligheid, en om een sterk signaal te geven, zijn alle werkzaamheden van gans MSF voorlopig gestaakt, behalve de hospitalen. Dus zijn we gisteren met onze ploeg teruggekomen naar Bangui, waar we nu eerst opgevangen worden om alles te verwerken, en ook beslist wordt over de toekomst van de projecten. Voorlopig is niks nog zeker, voor mezelf ben ik ook niet zeker of ik in deze situatie moet blijven werken. In principe is de toestand vandaag niet onveiliger dan een maand geleden, maar dit tragische voorval toont aan hoe rap het gebeurd kan zijn.

Ik begon me net een beetje in te werken en iedereen te leren kennen bij naam, echt een goeie ploeg daar. Maandag nog had ik dan mijn "doop" gekregen met de eerste mobiele kliniek. Omdat we een uur later waren dan de week ervoor, en er vrijdag nog geschoten was, waren er geen patiënten toen we aankwamen in het dorp. Na veel claxonneren en roepen kwamen na een uurtje de eerste mensen uit de brousse aan (minstens 5 km ver naar hun velden gevlucht) naar het schooltje waar we onze consultatie opgesteld hadden. Voor mezelf was het even doorbijten: na bijna een jaar zonder klinische activiteit, consultatie via tolk, geen onderzoekstafel, niet vertrouwd met de ziekten en behandelingen. Gelukkig kon ik veel vragen aan Lena en de lokale verplegers, en ik hoopte dat het de volgende dagen wat vlotter zou gaan. Maar het zal dus voorlopig bij deze ene keer blijven. Soms ook frustrerend te vermoeden dat iemand tuberculose of aids heeft, maar geen mogelijkheid om te diagnosticeren of te behandelen. Een liesbreuk die er al 10 jaar zit, wel dat is zo ongeveer de wachttijd voor een geplande operatie, dus laat ze maar rustig zitten.

Dus dan gisteren weer de acht uur lange trip gedaan naar de hoofdstad, waar we helemaal rood van het stof aankwamen, maar verder in orde. Ik droom toch nog af en toe over mijn idee om een zeppelinverbinding in Afrika te openen, dat zou soms zo praktisch zijn, sneller dan over de weg, en gemakkelijker te onderhouden. Onderweg verder weer een aantal dingen opgemerkt: de getuigen van Jehova zijn ook hier aanwezig met enkele koninkrijken Gods in kleine dorpjes, en als ge u moest afvragen waarop mensen koken: hout, overal, ook in de hoofdstad. Daarom dat ge op 30 km van Bangui begint jongens tegen te komen die een kar hout de weg op duwen bergop bergaf tot in Bangui, ze krijgen daar zo'n 2 euro voor (2 kuub hout of zoiets). Zonnepanelen zouden misschien iets efficiënter en milieuvriendelijker zijn (over Kyoto gesproken, hoeveel hout hier niet gekapt wordt gewoon om op te koken), en ook een grote vermindering van last maar dan verliezen die mensen natuurlijk ook weer hun inkomen. Hoewel de kinderen dan misschien meer tijd hebben om naar school te gaan?
En op de weg "Roulez, mais attention. Attachez votre capote de sécurité" zoals een groot bord bij het binnenkomen van Bangui zegt. Aids, syphilis, gonorree, ze zijn inderdaad wijdverspreid, gelukkig zijn er niet teveel taboes daarvoor. En oplossingen? Zoals onze logistieker zegt: de beste consultatie, met twee behandelingen: paracetamol of capote. En voor de erge gevallen allebei.

Wel, voorlopig is het dus afwachten, overleggen en nadenken, ik hou jullie op de hoogte en ben in tussentijd ook weer bereikbaar via gmail.

Groeten vanuit Bangui in rouw

droevig nieuws

Vanavond zojuist een droevige mededeling gekregen dat een collega-MSF van
mij om het leven is gekomen, niet hier in Kaga Bandoro, maar ook in
Centraal-Afrikaanse Republiek.
Meer zullen we de volgende dagen te weten komen, en wat het vervolg van dit
project gaat zijn is ook nog een vraagteken. Ik ben ok hier, juist om dit te
laten weten.

eerste indruk

Welkom in Kaga Bandoro!
Barala! -Merci

Ik ben hier donderdagmorgen goed ontvangen in Bangui, veel info gekregen en
na een goeie nachtrust vrijdag de rit naar Kaga Bandoro. Het klimaat en de
natuur is hier inderdaad heel aangenaam: veel groen, heuvelachtig, niet té
warm; en ondanks het zogezegd regenseizoen heb ik hier in drie dagen nog
maar 1 echte regenbui gehad.
Aangezien het dan weekend was toen ik toekwam had ik nog twee dagen de tijd
om van de lokale situatie op de hoogte te worden gesteld, me in mijn kamer
te installeren en aan iedereen voorgesteld te worden.
Mijn Zweedse voorganger Lena blijft nog tot woensdag zodat ik nog kan
inlopen, vanaf dan zit ik hier alleen met Karel (mijn chef, bio-ingenieur
van Hasselt) en met de zes man nationale staff (verplegers en chauffeurs
vanuit Bangui). Over twee of drie weken zou er nog een verpleegkundige van
Barcelona moeten komen ter vervanging van de vorige.

Verder de contacten in het plaatselijke hospitaal dat door IRC
(International Rescue Committee) wordt geleid, en de mensen van het Rode
Kruis, en de Spaanse missiezuster, waar we bij logeren.
Gelukkig krijgen we ook af en toe wat eten mee van de hoofdstad, want veel
afwisseling is hier niet. De koekjes zijn al zeer in de smaak gevallen. In
mijn kamer zit ik goed, niet te last van muggen, en ik heb stromend water.
Elektriciteit is er tussen 6 en 9 's avonds.
Als de rebellen en het leger zich volgende week kalm houden, kan ik maandag
aan de mobiele klinieken beginnen: bedoeling is om als het normale personeel
beter opgeleid is, en we het logistiek aankunnen, over te gaan naar vaste
gezondheidsposten die dagelijks geopend zijn.
later meer nieuws

contactadres

Omdat in Kaga Bandoro de internetmogelijkheden beperkt zijn, zal ik enkel af en toe kunnen communiceren via de sateliettelefoon. (draadloos internet) Daarom zal ik mijn gmail adres enkel kunnen nakijken als ik af en toe eens in de hoofdstad Bangui kom. Maar ik ben wel bereikbaar op MSFE-EXPLO10-SAT@barcelona.msf.org (dit mailadres vindt je ook in mijn profiel). Belangrijk: geen foto's of grote bestanden opsturen, zo'n satelliet verdraagt dat niet. En schrijf duidelijk PAUL BOON in de titel, dan weten de collega's dat het een privéberichtje voor mij is.
Ook goed om weten, ik loop een uurtje voor op België, maar dat halen jullie in met het winteruur. Maar het zal wel opstaan zijn om 6u of zo. Dus toch een jetlag?

Wat ben ik ondertussen nog aan de weet gekomen over RCA (République Centrafricaine)?
Van het moment dat je de hoofdstad verlaat is de staat de facto afwezig: het land is bankroet, geen gezondheidszorg, geen onderwijs, geen wettelijk gezag (op een land van 4 miljoen inwoners zijn er maar 4500 krachten politie en leger samengeteld). Schattingen over vluchtelingen variëren van 80 000 tot 220 000 ontheemden. De bedreigingen voor die mensen komen van 1° de rebellen die hen doorvoertaksen, tol, percentjes aftroggelen; 2° het leger dat de dorpelingen beschuldigt de rebellen te steunen en dorpen platbrandt; 3° bandieten "Zaraguinas" genoemd (maar van verschillende origine), die op de weg mensen en voertuigen overvallen; 4° conflicten tussen nomaden en landbouwers voor grond. Voor MSF is vooral het banditisme van belang, daar we zowel bij het leger als bij de rebellen gekend zijn en contact houden. Kaga Bandoro zelf is momenteel gebied van het leger, dat zich voornamelijk in de steden ophoudt, maar de omliggende dorpjes zijn eerder rebellengebied. In vele dorpen is de bevolking verjaagd uit het dorp, gevlucht naar hun velden waar ze in tijdelijke onderkomens leven tot de kust weer veiliger is. De omstandigheden zijn er echter zeer moeilijk: overleven zonder proper water, totaal geen hygiëne, maar voedsel is er wel genoeg voor het moment.
Illustratie van de houding van de overheid tegenover de lokale bevolking: citaat van een dokter (nota bene!): "en soignant des gens on tient les dans une bonne condition qui les permets de continuer à faire la rebellion".

Ik zal er samenwerken met de terreincoordinator die ook alle logistiek en administratie regelt, momenteel een Vlaming, en een verpleegster van MSF-Spanje. En lokaal personeel, vooral verpleegkundigen. In Kaga Bandoro zelf is er een hospitaal, gesteund door het Rode Kruis, maar slecht werkend. MSF werkt in 4 dorpjes tussen Ouandago en Kaga Bandoro in mobiele klinieken: dit wil zeggen dat we 1 keer per week naar dit dorp rijden en er consultatie doen en patiënten behandelen. Bedoeling is om geleidelijk over te schakelen naar gezondheidsposten die 6 dagen per week open zijn. Daarvoor is het nodig dat de gezondheidswerkers (geen verpleegkundigen eigenlijk) opgeleid worden om consultaties te doen, dus dat zal mijn werk zijn, hen leren goed consultaties te doen, juist te werken, en de moeilijke gevallen aan mij door te spelen.

De meest voorkomende ziektes zijn malaria, luchtweginfecties (keelontsteking, longontsteking, oorontsteking,...), diarree, huidinfecties en ooginfecties, en geslachtsziekten. Ook wat slaapziekte. Behalve malaria en slaapziekte dus niet zo heel verschillend van hier, echt basisgezondheidszorg. Alleen de cijfers verschillen: 1 op 70 zwangere vrouwen sterft tijdens de bevalling, 1 op 4 kinderen haalt de vijf jaar niet, 15 % HIV positief,... Afrika 2007.
Een muskietennet, een dak boven het hoofd, proper water, en af en toe wat medicatie: veel heb je niet nodig. Toch twijfel ik nog tussen die Audi of die BMW. Als we maar gezond zijn.

Ok, dat was het vanuit België, hoop jullie snel terug te zien, en kom intussen maar af en toe kijken op de blog.

misschien dat ik tegen dan wat woordjes Sango kan, want met Frans zal ik in de dorpjes niet ver komen.