Over zeep, zondag en de dood.

Eerder op de blog heb ik laten vallen dat er hier mensen zijn die te arm
zijn om de zeep te betalen om zich mee te wassen. Ik heb niet verteld over
de mensen die dagen niet eten of over de gescheurde lompen waarin kinderen
rondlopen (dat heeft ook met de wastechnieken te maken, zo merk ik aan mijn
eigen kleren). Zo komt het dan dat er nu zeep onderweg is tussen België en
Batangafo. Waarvoor heel erg bedankt. Maar nu breek ik me het hoofd wat ik
ermee moet doen. Het is niet zo dat hier geen zeep is, er zijn gewoon net
als bij ons mensen die zich zelfs dat kleine beetje niet kunnen permitteren.
Daarom geven we die in het ziekenhuis zo nodig zeep mee, net zoals de
catering en slaapmatjes voor familie ook verzorgd wordt door de
hospitaalkeuken. Gratis zorgen, all inclusive. Af en toe verdwijnt er dan
wel een slaapmat, of een drinkbeker, of een waskom, en dat is vervelend,
want dan moeten we dat terug aanvoeren.

Als ik nu die mooie Europese zeep zou uitdelen, zou ten eerste het beeld
ontstaan dat MSF zeep zomaar mooie zeep uitdeelt, en iedereen daar om komen
vragen, en ten tweede zou men het direct verkopen op de markt. Dus is het
wel de moeite dat er iemand dat tot hier zeult, is het niet eenvoudiger met
een euro hier tien keer zoveel plaatselijke zeep te kopen? Langs de andere
kant zeult die iemand toch sowieso tot hier, en is het begrijpelijk dat men
graag iets wil meegeven voor de mensen die het zeker nodig hebben. Ik heb me
ook al afgevraagd, wat nu zijn nut zou hebben? Het grootste probleem is dat
als iets wat je nodig hebt er niet is, je het niet even kan gaan kopen om de
hoek. Een maatlepeltje om de hoeveelheid melkpoeder te meten moet met een
internationale bestelling komen, dus fabriceer je dat zelf. Wat men mij
vraagt, maar ik niet kan geven, is werk, betaald werk. U kan uw dossier bij
de administratie indienen. Kunt ge geen werk opsturen met het vliegtuig?

Vandaag zondag, hoewel ik (terug) van wacht was, ben ik, op aanstoken van
François D'Assise (dat is zijn voornaam) en Jean-Jacques, onze Haïtiaanse
logistieker-constructeur, vanmorgen vroeg naar de (katholieke) mis gegaan.
Hoewel ik nog niet naar de protestantse kerk ben gaan zien, of de moskee van
dichtbij gezien heb, denk ik dat de kerk het mooiste gebouw van dit stadje
is. En de zondagsmis is, na het voetbal, waarschijnlijk het grootste sociale
gebeuren van de stad. Wat niet wegneemt dat men ook daar met een
voetbaltruitje van AC Milan met opschrift Ronaldinho zit. Wat een ketterij.
Van gans het gebeuren heb ik niet twee dingen begrepen, halleluja en amen.
Want het was uiteraard in Sango, hoewel dat niet het enige verschil met een
Belgische misviering was. Spontaan dacht ik "gisteren ging ik naar de
cinema": de massa staat recht, klapt al dansend in de handen, de
koordirigente geeft de maat aan met haar heupen en zwaait ook nog wat met
haar handen. Vandaag 15 juli was blijkbaar een speciale gelegenheid, want
het Marialegioen deed zijn gelofte. Kan iemand me precies uitleggen wat dat
juist is, het Marialegioen, en wat die gelofte inhoudt, ik heb het niet echt
begrepen. En iedereen met gestrekte rechterarm zien staan, dat heeft voor
een Europeaan toch ook een rare betekenis, kwestie van cultuurverschil. Zo
snapte ik ook niet dat maar een vierde van de kerk te communie gaat, maar
volgens Jean-Jacques is dat normaal, ik veronderstel dat ge enkel moogt gaan
als ge uw zonden gebiecht hebt, maar heb dat in België nooit gemerkt. En
vraag me af of dat vierde dan echt wel met minder zonden dan de rest is?
Verder werd de priester bijgestaan door twaalf (toeval?) misdienaars,
allemaal jongetjes tussen 120 en 140 cm, een vijftiental meisjes van
dezelfde leeftijd zorgden voor de visuele opluistering, ge kunt het nog best
vergelijken met cheerleaders, met pomponnen en al. Muziek was er van het
koor, begeleid door slagwerk en een elektrisch orgeltje, dat trouwens
dagelijks al vanaf vijf uur 's morgens weerklinkt, en de kerk staat op 200m
van mijn bed, dat is echt wel gehoorsafstand, ge kunt u inbeelden. Maar dan
ontbreekt natuurlijk nog de kers op de taart: iihiihiihiihiihiiiii. Het moet
blijkbaar altijd een ietwat rijpere vrouw zijn die, zoals Afrikaanse vrouwen
dat kunnen, met de hand voor de mond bewegend haar stembanden over gans de
kerk laat trillen (en dus ook op andere dagen te horen tot in mijn bed).
Toevallig zat er nu juist een vlak voor ons, en na de twintigste keer moet
ge dan toch wel eens glimlachen. Als ge u inbeeldt hoe dat op een andere
plaats, in een andere kerk, in een ander land, zou klinken.

Spijtig genoeg moet ik u deze week het overlijden van drie van mijn
patiënten meedelen. Maar ik wil het over de levenden hebben, of, beter
gezegd, over de stervenden. Zo is er dat meisje van 15 maanden, die verleden
week met ernstige ondervoeding was opgenomen, maar de moeder, tegen onze
smeekbeden in, besloot haar, amper 5 kilo, mee naar huis te nemen. Een
ziekenhuis is geen gevangenis. Ik dacht dat ze ondertussen al overleden was,
maar zaterdag, op de wekelijkse consultatie, waar de kinderen in het
ambulant programma worden gewogen, was ze er terug. Uitgemergeld,
longontsteking van jewelste, verkrampt, een halve kilo eraf. De moeder zegt
dat er geen probleem is, ze eet alleen niet goed. Komt eigenlijk vooral om
de Plumpy Nut te krijgen (het krachtvoer met hazelnootsmaak). Haar (enige)
kindje deed me aan een palliatieve patiënt denken, stervende, in
doodsstrijd, alleen dan zonder morfine of andere om de pijn te verzachten.
Al voordien in het ziekenhuis zag je dat ze amper om haar kindje gaf,
vandaag was het duidelijk dat ze haar meisje al lang opgegeven had. De
fetisjeur had trouwens voorspeld dat het zou doodgaan. Ongetwijfeld is er
ook een hele sociale achtergrond (waar is de vader?) en allerhande redenen
die de moeder tot dit gedrag aanzetten, en er valt haar niet echt iets te
verwijten als je de emotieloze uitdrukking op haar gezicht ziet dan besef je
dat het buiten haar ligt. Een halfuur praten, luisteren, empathisch zijn,
maar weten dat het niet helpt. We hebben haar weer moeten laten gaan. Is er
dan niets aan te doen?? Hopen dat de dood rap en zacht komt?

En dan is er die jongen van twaalf, die vandaag rond elf uur door zijn vader
naar de consultatie gebracht werd. Alle tekenen van hondsdolheid, zoals het
in de boeken staat. Daarmee moet ik tot mijn spijt vaststellen dat ik bijna
al de hoofdstukken van mijn cursus Tropische in praktijk heb gezien op drie
weken tijd. Twee maand geleden, nadat hij door een hond gebeten was, kwam
dat kind op de consultatie, maar toen hadden we geen vaccin in voorraad, ook
nu is de voorraad er weer bijna door: er zijn heel veel gevallen van
bijtwonden van katten en honden, en dus selecteren we nu op goed geluk de
meest risicovolle wondes voor vaccinatie. Een vaccin kost tien euro, er zijn
drie inspuitingen nodig. Nu, nu is er niets, niets, niets dat we nog voor
deze jongen kunnen doen. Heb het de papa uitgelegd, de jongen zelf, je ziet
dat hij, met zijn krampen, aanvallen, agitatie en lijden, de dood al in de
ogen heeft. Volgens mijn boeken heeft hij nog twee tot zeven dagen te leven,
hopen dat het er twee zijn, maar pijnloos zal het zeker niet zijn.

Aan het eind van de dag moet je maar hopen dat door de vaccins die je wel
gezet hebt, de melk die je wel binnengelepeld hebt, en de diagnoses die je
wel gesteld hebt, dat je toch een paar anderen dit lot hebt kunnen besparen.
Het is niet altijd prettig nieuws, maar het moet ook verteld worden. Maar om
af te sluiten, het was hier vandaag prachtig weer, lekker zonnetje, en nog
beter in de schaduw. En als 's nachts de wolken ook weg zijn, zie je een
prachtige Afrikaanse sterrenhemel.

tot weerziens,